Για πολύ καιρό, η μάθηση συνίστατο στο να ακούς, να απομνημονεύεις και στη συνέχεια να αναπαράγεις γνώσεις. Χωρίς να εγκαταλείπουν αυτές τις βασικές αρχές, όλο και περισσότεροι εκπαιδευτικοί και ιδρύματα σήμερα επενδύουν στην εμπειρία για να εκπαιδεύσουν τους μαθητές και τους φοιτητές τους. Ρομποτική, κοινωνικά έργα, συμμετοχή σε συλλόγους... τόσες καταστάσεις όπου μαθαίνεις κάνοντας. Από την παιδική ηλικία μέχρι το πανεπιστήμιο, αυτή η παιδαγωγική του συγκεκριμένου συμπληρώνει σταδιακά τις πιο παραδοσιακές διδασκαλίες.
Κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, το 22-med προσφέρει στους αναγνώστες του μια σειρά θεματικών συνόψεων. Ο στόχος είναι να εξερευνήσουμε ένα ίδιο ζήτημα μέσα από εμπειρίες, πρωτοβουλίες και συμπληρωματικές απόψεις που διεξάγονται και στις δύο πλευρές της Μεσογείου. Αυτό το άρθρο είναι μια σύνοψη τριών ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκαν από το 22-med, διαθέσιμα στις 11 γλώσσες του μέσου.
Σε έναν καταυλισμό προσφύγων, τα παιδιά μαθαίνουν να προγραμματίζουν, Monjed Jadou – Παλαιστίνη
Μαθαίνοντας τη γενναιοδωρία μέσω του σχολείου, Audrey Savournin – Γαλλία
Στο Πανεπιστήμιο Aix-Marseille, η συμμετοχή είναι μια πιστοποιημένη εκπαίδευση, Audrey Savournin – Γαλλία
Η εκπαίδευση δεν περιορίζεται πλέον στην προετοιμασία για μια εξέταση ή ένα δίπλωμα. Γίνεται ένας χώρος όπου μαθαίνεις να λύνεις προβλήματα, να συνεργάζεσαι, να φαντάζεσαι λύσεις και να δεσμεύεσαι για έναν σκοπό. Από το δημοτικό μέχρι το πανεπιστήμιο, μια ίδια ιδέα παίρνει μορφή, η μάθηση δεν συνίσταται πλέον μόνο στην απόκτηση γνώσεων. Είναι επίσης να ανακαλύπτεις ότι μπορείς να δράσεις, πρώτα για τον εαυτό σου, μετά με τους άλλους, πριν βάλεις αυτή την εμπειρία στην υπηρεσία της κοινωνίας.
Δίνοντας λαβές για το μέλλον
Στον καταυλισμό προσφύγων Dheisheh, κοντά στη Βηθλεέμ, οι μαθητές των σχολείων της UNRWA ακολουθούν μια κλασική εκπαίδευση. Οι νέες τεχνολογίες, η ρομποτική ή η τεχνητή νοημοσύνη δεν βρίσκουν σχεδόν καθόλου τη θέση τους εκεί. Αυτή η έλλειψη οδήγησε τους κατοίκους του καταυλισμού να δημιουργήσουν την Ακαδημία Rails, μια κοινοτική δομή όπου τα παιδιά από 5 έως 19 ετών ανακαλύπτουν τον προγραμματισμό, τα ρομπότ και τις ψηφιακές τεχνολογίες.
Η πρωτοβουλία γεννήθηκε από μια απλή διαπίστωση. Οι νέοι έλκονται από τις νέες τεχνολογίες, αλλά οι υπάρχουσες εκπαιδεύσεις είναι οικονομικά απρόσιτες για τις περισσότερες οικογένειες. Πατέρες οικογενειών, εθελοντές και τοπικοί ακτιβιστές αποφασίζουν τότε να δημιουργήσουν μόνοι τους αυτή την ακαδημία. Σήμερα, εκατό παιδιά είναι εγγεγραμμένα εκεί, ενώ άλλα τόσα περιμένουν μια θέση λόγω έλλειψης επαρκών πόρων.
Πέρα από την τεχνική εκπαίδευση, το έργο μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται το μέλλον τους. Δεν χειρίζονται πλέον μόνο ψηφιακά εργαλεία: κατασκευάζουν ρομπότ, προγραμματίζουν τα δικά τους έργα, συμμετέχουν σε διεθνείς διαγωνισμούς και ανακαλύπτουν ότι μπορούν να παράγουν καινοτομίες αντί να τις καταναλώνουν. Για τους υπεύθυνους της ακαδημίας, ο στόχος είναι ακριβώς αυτός: να επιτρέψουν στους νέους Παλαιστίνιους να πάρουν τη θέση τους σε έναν τεχνολογικό κόσμο από τον οποίο συχνά αποκλείονται.
Το παράδειγμα του Μουσταφά, δώδεκα ετών, απεικονίζει αυτή την εξέλιξη. Μέσα σε λίγους μήνες, μαθαίνει να προγραμματίζει, να σχεδιάζει ρομποτικά συστήματα και πλέον τρέφει τη φιλοδοξία να εκπροσωπήσει την Παλαιστίνη στην Παγκόσμια Ολυμπιάδα Ρομποτικής. Σε ένα στρατόπεδο που χαρακτηρίζεται από τις καθημερινές δυσκολίες, η μάθηση γίνεται ένας τρόπος διεύρυνσης των οριζόντων και όχι απλώς μια συσσώρευση γνώσεων.
Μάθε να γίνεσαι χρήσιμος
Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, σε μια τάξη της Ε' Δημοτικού στη Μασσαλία, οι μαθητές δεν ανακαλύπτουν τον προγραμματισμό αλλά τη φιλανθρωπία. Από το 2012, ο σύλλογος Το Σχολείο της Γενναιοδωρίας υποστηρίζει δασκάλους της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ώστε οι μαθητές τους να επιλέξουν μια υπόθεση, να συναντήσουν τους εμπλεκόμενους φορείς και στη συνέχεια να δημιουργήσουν οι ίδιοι ένα αλληλέγγυο έργο. Περισσότερα από 20.000 παιδιά έχουν ήδη συμμετάσχει σε αυτή τη διαδικασία στη Γαλλία.
Η μέθοδος βασίζεται στην παιδαγωγική του έργου. Οι μαθητές δεν παρακολουθούν ένα μάθημα για την αλληλεγγύη· ερευνούν, συζητούν, επιλέγουν έναν σύλλογο και στη συνέχεια φαντάζονται συγκεκριμένες δράσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες του. Κάθε στάδιο κινητοποιεί διάφορες δεξιότητες, από την έρευνα έως την γραπτή έκφραση, περνώντας από τη συλλογική εργασία ή την έκφραση λόγου.
Για τους δασκάλους, αυτή η προσέγγιση αλλάζει βαθιά τη θέση του μαθητή. Δεν παραμένει πλέον σε μια παθητική στάση μάθησης. Γίνεται ικανός να προτείνει, να οργανώνει και να αναλαμβάνει ένα έργο του οποίου αντιλαμβάνεται τις συγκεκριμένες συνέπειες. Ο στόχος δεν είναι μόνο να ευαισθητοποιηθεί στη γενναιοδωρία αλλά να δείξει ότι ο καθένας μπορεί να δράσει, ακόμη και σε μικρή κλίμακα.
Όταν η δέσμευση γίνεται δεξιότητα
Στο Πανεπιστήμιο Aix-Marseille, η πορεία συνεχίζεται. Οι φοιτητές που συμμετέχουν σε έναν σύλλογο, ένα πολιτιστικό, αθλητικό, ανθρωπιστικό ή περιβαλλοντικό έργο μπορούν να αναγνωρίσουν αυτή την εμπειρία στο πρόγραμμα σπουδών τους.
Δεν πρόκειται για επιβράβευση του εθελοντισμού. Οι φοιτητές καλούνται να αναλύσουν τις ευθύνες που ανέλαβαν, τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν και τις δεξιότητες που ανέπτυξαν. Η οργάνωση μιας ομάδας, η διεξαγωγή ενός έργου, η λήψη μιας απόφασης ή η επίλυση ενός προβλήματος γίνονται αποκτήματα εξίσου σημαντικά με ορισμένες ακαδημαϊκές γνώσεις.
Φωτογραφία του άρθρου: ιδρυμένη από μια ομάδα νέων καινοτόμων, η Ακαδημία Rails άνοιξε την πόρτα για συμμετοχή σε διεθνείς διαγωνισμούς.©Ahmad Jibran