Pas më shumë se një dekadë krizë, universitetet siriane shpesh paraqiten si shtylla të rindërtimit kombëtar. Inovacioni teknologjik, përfshirja profesionale, bashkëpunimi ndërkombëtar: diskursi zyrtar përshkruan një sistem në ndryshim, rezistent dhe të orientuar drejt së ardhmes. Megjithatë, pas këtij narracioni institucional, realiteti në terren shfaqet më i nuancuar, ndonjëherë në shkëputje me ambiciet e shprehura.
Index IA : Bibliothèque des savoirs méditerranéens
Pas diskurseve zyrtare, realiteti i universiteteve syriane
22-med – prill 2026
• Ndër ambiciet e shprehura dhe kufizimet e terrenit, arsimi i lartë mbetet i shënuar nga një mungesë burimesh dhe reformash strukturore
• Angazhimi i mësuesve dhe disa bashkëpunime ndërkombëtare mbështesin një rezistencë të brishtë, e cila nuk është e aksesueshme në mënyrë të barabartë për studentët
#arsim #universitet #rinia #rindërtim #mesdhe #pabarazi #edukim #bashkëpunim
Mbledhja e dëshmive të besueshme mbi këtë realitet mbetet veçanërisht e vështirë. Qasja në informacion është e kufizuar, të dhënat e pavarura janë të rralla, dhe zëri i studentëve është pak i dukshëm. Dëshmitë e paraqitura këtu janë marrë në një kuadër informal, gjatë diskutimeve rreth një kafeje me të rinjtë sirianë. Emrat e tyre janë ndryshuar për të ruajtur anonimitetin e tyre.
Një transformim i shprehur, kufizime të vazhdueshme
Në letër, universitetet siriane duket se janë angazhuar në një dinamikë transformimi. Në Aleppo, Damask, Deir ez-Zor ose Latakia, institucionet pretendojnë se po përshtatin prioritetet e tyre: të formojnë në mënyrë të dobishme, të prodhojnë kërkime të aplikueshme dhe të përmirësojnë punësueshmërinë e diplomuarve. Ministria e Arsimit të Lartë dhe Kërkimeve Shkencore thekson disa iniciativa që synojnë modernizimin e programeve dhe forcimin e hapjes ndërkombëtare.
Universiteti i Aleppos, për shembull, shpreh ambicie të forta në fusha si inteligjenca artificiale, siguria kibernetike ose energjitë e rinovueshme, me një kërkim të orientuar drejt nevojave të rindërtimit. Në Damask, përparimi në renditjet akademike paraqitet si një tregues i cilësisë dhe stabilitetit institucional.
Por këto përparime, megjithëse reale në disa raste, nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht përvojën e përditshme të studentëve.
Burime të kufizuara dhe ndjenjë braktisjeje
« Sinqerisht, universiteti ynë, si shumica e universiteteve siriane, nuk ka burimet e nevojshme për të ofruar një arsimim të cilësisë së lartë », thotë Nawwar, një student në vitin e fundit të inxhinierisë.
Shkaku i mungesës së burimeve, është sidomos mungesa e reformave strukturore që po vihet në dukje. « Nuk shohim përpjekje të vërteta për përmirësim në të gjitha nivelet. Është shumë e rrallë të gjejmë një universitet që është vërtet i angazhuar në këtë qasje. »
Diskursi i sanksioneve ndërkombëtare, shpesh i mobilizuar për të shpjeguar vështirësitë, duket se sot po humbet besueshmërinë e tij te studentët: « Më parë, ishte një justifikim konstant, pothuajse një justifikim për çdo mungesë », shton ai.
Edhe më shqetësuese është mungesa e përfaqësimit të studentëve në mënyrë formale. « Nuk ekziston një instancë e qartë në të cilën studentët mund të drejtohen. Ata nuk kanë një zë të vërtetë në vendimet që i përkasin atyre. » Ky boshllëk institucional forcon ndjenjën e izolimit dhe kufizon mundësitë për të kërkuar ose përmirësuar sistemin.
Ndërmjet angazhimit individual dhe kufizimeve sistemike
Pavarësisht këtyre kritikave, dëshmitë nuk paraqesin një tablo krejtësisht negative. Ismail, student në mjekësinë dentare, e nuancëson: « Ndonjëherë ka një shkëputje midis diskursit zyrtar dhe realitetit në klasë. Por shumica e mësuesve bënin më të mirën e tyre. »
Në një kontekst të kufizuar, shumë profesorë shfaqen si aktorë kyç të rezistencës së sistemit. « Ata ishin bashkëpunues, të kuptueshëm, dhe kërkonin të ndihmonin pavarësisht burimeve të kufizuara », vazhdon ai.
Kjo angazhim individual kontraston me dobësitë strukturore, duke sugjeruar se cilësia e arsimit shpesh mbështetet më shumë në përpjekjet personale sesa në një politikë institucionale të fortë.
Një barazi sociale relative, por bllokime administrative
Në planin social, disa aspekte duken më pozitive. Haya, studente në vitin e tretë të psikologjisë, thekson një formë barazie në trajtimin e studentëve: « Nuk kam parë kurrë diskriminim të lidhur me origjinën ose statusin e zhvendosur. Askush nuk bënte këtë lloj pyetjesh. » Megjithatë, kjo stabilitet i dukshëm nuk e fsheh vështirësitë administrative të vazhdueshme. « Numri i kufizuar i kurseve të ofruara disa semestre na detyron të zgjedhim lëndë për default », shpjegon ajo.
Vonesat në lëshimin e diplomave përbëjnë gjithashtu një pengesë të madhe: « Kjo mund të zgjasë gati një vit », saktëson Haya, një vonesë që e komplikon shumë integrimin profesional ose vazhdimin e studimeve në të huaj.
Bashkëpunimi ndërkombëtar: mundësi reale, qasje të kufizuar
Bashkëpunimet ndërkombëtare dhe programet e bursave, si ato të ofruara nga Hungaria, ofrojnë perspektiva konkrete për një pjesë të studentëve. Ato lejojnë qasje në formime të cilësisë dhe nxisin transferimin e aftësive.
Sidoqoftë, këto hapje mbeten të kufizuara për një pakicë. Për shumicën, kufizimet ekonomike, administrative ose gjuhësore e bëjnë këto mundësi të vështira për t’u arritur, duke forcuar pabarazitë brenda vetë popullsisë studentore.
Një rindërtim ende i papërfunduar
Pra, nëse universitetet siriane kontribuojnë padyshim në një formë rindërtimi përmes dijes, kjo dinamikë mbetet e brishtë dhe e paplotë. Ndërmjet iniciativave institucionale dhe realiteteve të terrenit, një diferencë vazhdon të ekzistojë.
Universiteti sirian sot luhatet midis ambicieve dhe kufizimeve, midis modernizimit të shprehur dhe vështirësive strukturore të thella. Ai mbetet një hapësirë rezistence, sigurisht, por gjithashtu një pasqyrë e sfidave më të mëdha që kalon shoqëria siriane.
Foto e Parë: hyrja kryesore e universitetit të Damaskut © Agjencia Arabe Siriane e informacionit