Francë

Nga Afrika në Evropë, urgjenca për të matur ajrin

Në Antalia, COP31 i jep federatës marsejeze L’Air et Moi mundësinë për të krijuar bashkëpunime, në mënyrë që të matet më mirë ndotja dhe efektet e saj në shëndet. Në Afrikë, ajo mbron sensorë që ekipet lokale mund t’i prodhojnë dhe t’i vendosin vetë, sidomos në shkolla. Në Evropë, ku rrjetet e monitorimit janë tashmë të zhvilluara, të dhënat tregojnë rrugën që mbetet për t’u përshkuar. Një renditje i vendos qytetet e mëdha franceze shumë pas nxënësve më të mirë të kontinentit.

Me një sensor në dorë, ndonjëherë me një glob tokësor mbi kokë, Victor Hugo Espinosa përshkon rrugicat e COP31. Mes turmës së mbledhur në Antalia, në bregdetin mesdhetar të Turqisë, themeluesi i L’Air et Moi kërkon të tërheqë vëmendjen për të nisur bisedën. Pajisja tregon cilësinë e ajrit që thithet aty për aty. Kur sinjali i grimcave të imëta kalon në të kuqe, ndotja bëhet një temë e menjëhershme.

Të bëhet e dukshme ajo që thith secili

Qëllimi shkon përtej demonstrimit. Për federatën marsejeze dhe partnerin e saj AtmoSud, ky takim ndërkombëtar mundëson takimin me ata që mund të zhvillojnë monitorimin e ajrit në territore ende pak të pajisura. Përgjegjës të shoqatave, shkencëtarë, përfaqësues qeverish, çdo kontakt mund të hapë një derë drejt një ekipi, një formimi ose një financimi. Për francezët, pavijoni i Frankofonisë përbën një pikë mbështetjeje. Victor Hugo Espinosa aty takon bashkëbisedues të njohur nga COP-të e mëparshme dhe nxit takime të reja. Ai shkëmben mendime veçanërisht me rrethin e ministrit ivorian të Mjedisit, në vazhdën e një bashkëpunimi të nisur me Bregun e Fildishtë. Ai përmend mundësinë e krijimit të një laboratori atje. Një rrugë që mbetet ende për t’u ndërtuar dhe financuar.

Mjete që Afrika mund t’i përvetësojë

Sfida është t’u mundësohet partnerëve afrikanë të zotërojnë mjetet e matjes. Sensorët e zhvilluar me AirCarto dhe AtmoSud janë me burim të hapur. Projektimi i tyre mund të ndahet me të tjerët. Ekipet lokale mund t’i përvetësojnë, t’i përshtatin, madje edhe t’i prodhojnë. Kjo autonomi duhet të lehtësojë vendosjen e tyre dhe përdorimin afatgjatë. Drejtor i përgjithshëm i AtmoSud, Dominique Robin njeh kufijtë e pajisjeve të importuara. Zgjidhjet e rënda, administrativisht të ndërlikuara, jo gjithmonë funksionojnë në kontekstet për të cilat janë menduar. Qasja e mbrojtur do të bashkonte sensorë lokalë me të dhëna satelitore. Ajo do të prodhonte informacion më pak të saktë se ai i rrjeteve evropiane, por të dobishëm për të filluar dokumentimin e ekspozimeve. Matja, shpjegon ai, «është mbi të gjitha vendosja e një diagnoze të përbashkët».

Megjithatë, duhet edhe të mundësohet financimi i këtyre pajisjeve dhe të shoqërohen ata që do t’i përdorin. Në Antalya, Victor Hugo Espinosa propozon të mobilizohen donatorë për të pajisur shkolla. Disa institucione të arsimimit të pajisura me sensorë mund të nisin një rrjet lokal vëzhgimi. Nxënësit dhe mësuesit e tyre do të kishin gjithashtu një mbështetje konkrete për të kuptuar ndotjen. Kështu, shkolla do të bëhej një vend ku matet po aq sa një vend ku mësohet. Kjo qasje e udhëhequr nga delegacioni po testohet në Francë prej disa vitesh. Ajo ndërthur ndërgjegjësimin, monitorimin, trajnimin dhe shoqërimin. Instalimi i një pajisjeje përbën fillimin e procesit. Më pas duhet kuptuar çfarë nënkuptojnë treguesit e dhënë nga sensori, pastaj të identifikohen burimet e ndotjes dhe, në fund, të kërkohen mënyrat për të ulur ekspozimin.

Shëndeti për të udhëhequr bashkëpunimet

E pranishme në Turqi, Isabella Annesi-Maesano mbron këtë lidhje mes dijes dhe veprimit. Profesorja e epidemiologjisë mjedisore, drejtoreshë kërkimi në Inserm, dëshiron që shëndeti të bëhet një kriter qendror në vendimet për klimën. « Në fillim, vërtet, shëndetin duhej ta kërkoje », kujton ajo për COP-et. Pritjet e saj lidhen veçanërisht me vendet me të ardhura të ulëta ose të mesme. « Një financim i qëndrueshëm për kërkimin dhe monitorimin, një ndarje e drejtë e të dhënave dhe metodave, si dhe projekte të ndërtuara me ekipet lokale » janë objektiva të arritshme në afat të shkurtër, thotë ajo. Matjet duhet të bëjnë të mundur studimin e efekteve shëndetësore të ekspozimeve, pastaj të verifikohet nëse ndërhyrjet e përmirësojnë situatën. Ndotja brenda banesave është pjesë e shqetësimeve të saj. Djegia e drurit ose e qymyrit për gatim i ekspozon drejtpërdrejt banorët. Shkencëtarja merr pjesë veçanërisht në studime mbi pajisje gatimi të destinuara për të ulur emetimet. Edhe për këto përdorime, të kesh matje ndihmon për të përcaktuar zgjidhjet e përshtatshme.

Në Evropë, matjet nuk mjaftojnë

Ky konstatim rezonon me renditjen e publikuar më 17 nëntor nga Clean Cities, një koalicion OJQ-sh i përkushtuar ndaj lëvizshmërisë së qëndrueshme. Në Evropë, rrjete të fuqishme monitorimi ekzistojnë, por problemi mbetet; përqendrimet e matura vazhdojnë të jenë shumë të larta. Mes dyzet qyteteve evropiane të studiuara, Lioni renditet në vendin e 23-të, Parisi në të 24-tin dhe Marseja në të 25-tin. Të tre marrin notën D. Kopenhaga, Stokholmi dhe Helsinki zënë vendet e para. Tridhjetë e shtatë nga dyzet qytetet nuk janë ende gati të respektojnë standardet evropiane të forcuara të parashikuara për vitin 2030. Megjithatë, përparimet tregojnë se veprimi sjell rezultate. Në Paris, dioksidi i azotit, i lidhur me trafikun rrugor, është ulur me më shumë se 40 % në dhjetë vjet. Në Marsejë, Clean Cities vë në dukje vonesën e infrastrukturës për biçikleta dhe pamjaftueshmërinë e transportit publik. Nga njëra anë e Mesdheut në tjetrën, nevojat ndryshojnë, por qëllimi është i njëjtë. Në Antalya, një sensor që shënon alarm tërheq vëmendjen dhe shërben për të hapur bisedën. Atje ku është vendosur tashmë, alarmi i tij ende pret shumë shpesh një përgjigje.