Βοσνία

Χρονικά της Μεσογείου # 3 : Καθώς προχωρούμε προς το Mostar

Το Μοστάρ δεν περιορίζεται ούτε στη γέφυρα που ανακατασκευάστηκε ούτε στις επίσημες αφηγήσεις συμφιλίωσης. Περιδιαβαίνοντας σε αυτή την πόλη που έχει σημαδευτεί από τον πόλεμο, ανάμεσα σε θραύσματα μνήμης, οθωμανικές κληρονομιές και σύγχρονες πραγματικότητες, αυτό το κείμενο εξερευνά τα ορατά και αόρατα ίχνη που άφησε η πρόσφατη ιστορία. Ανάμεσα σε επίμονους πόνους, αστικές ανασυνθέσεις και βλέμματα ταξιδιωτών, διερευνά τι σημαίνει ακόμα «να φτιάχνεις πόλη» σε μια Μεσόγειο όπου οι γέφυρες συμβολίζουν τόσο τα ρήγματα όσο και τους πιθανούς δεσμούς που πρέπει να ξαναχτιστούν.

« Τολμήσανε να σκοτώσουν τον Γέρο ! » Έτσι αντέτεινε ο φίλος Πρέντραγκ Ματβέγιεβιτς, συγγραφέας του διάσημου Μπρεβαίρ Μεσογείου, για να μοιραστεί τον πόνο και την αγανάκτησή του κατά την καταστροφή της διάσημης γέφυρας του Μοστάρ, στις 9 Νοεμβρίου 1993, από Κροάτες εθνικιστές του HVO. Κατασκευασμένη υπό την οθωμανική αυτοκρατορία το 1566, από έναν αρχιτέκτονα ονόματι Χαϊρουδίν, την εποχή του Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς, η γέφυρα του Μοστάρ ήταν πολύ περισσότερα από ένα έμβλημα της πόλης. « Μένει για πάντα συνδεδεμένη με τις μνήμες της παιδικής και εφηβικής μου ηλικίας », παρατηρεί ο Ματβέγιεβιτς. « Την αποκαλούσαμε « τον Γέρο » απλά, όπως κάνουμε με έναν φίλο ή έναν πατέρα ; συναντιόμασταν στον « Γέρο », κολυμπούσαμε κάτω από τον « Γέρο », οι πιο τολμηροί από εμάς πηδούσαν « από ψηλά του Γέρο » στη Νερέτβα[1]»

Το Μοστάρ είναι μία από αυτές τις πόλεις μάρτυρες του πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία, μαζί με το Σαράγεβο, το Βούκοβαρ ή το Σρεμπρένιτσα. Μόλις μπαίνεις στην πόλη, αντιλαμβάνεσαι την έκταση της παλιάς καταστροφής, με πολλούς τάφους που είναι ακριβώς εκεί, μπροστά στα μάτια μας, σαν μια αυτονόητη απόδειξη ενός παρελθόντος που δεν περνά. Ο πόνος όπως και η ταπείνωση από τη βία αυτού του αδελφοκτόνου πολέμου δεν είναι πραγματικά θαμμένα στις μνήμες. Αναδύονται, καθώς περιδιαβαίνουμε στην πόλη που σήμερα είναι ακόμα πολύ διχασμένη, ανάμεσα σε κοινοτικές και θρησκευτικές ταυτότητες. Υπάρχει ένας κόσμος ή μια πόλη κοινή στο Μοστάρ σήμερα ? Τίποτα δεν είναι λιγότερο σίγουρο, παρά την ανακατασκευή της γέφυρας, τον Ιούλιο του 2004, που παρουσιάστηκε ως ένα ζωντανό σύμβολο πιθανών επανασυνδέσεων, μέσω μιας λενιφικής και ψεύτικης ρητορικής, που εκφράστηκε από διεθνείς οργανισμούς και ειδικότερα την Ευρωπαϊκή Ένωση, γύρω από μια ψευδο « συμφιλίωση ».