Μια φιλόδοξη εθνική στρατηγική για την τέχνη

Στην Αίγυπτο, η τέχνη μπαίνει σε μια νέα φάση. Υποστηριζόμενος από μια φιλόδοξη εθνική στρατηγική και τη δημιουργία ενός αφιερωμένου Συμβουλίου, ο τομέας προσελκύει επίσης μια γενιά επιχειρηματιών που επανασχεδιάζουν την εμπορία, το σχέδιο και την πρόσβαση στις αγορές. Υποστηριζόμενος από τις δημόσιες πολιτικές, τους επιταχυντές και τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες, ένα οικοσύστημα είναι σε διαδικασία δομής για να κάνει την κληρονομιά ένα πραγματικό οικονομικό μοχλό.

Δείκτης Τεχνητής Νοημοσύνης: Βιβλιοθήκη των μεσογειακών γνώσεων
Μια φιλόδοξη εθνική στρατηγική για την τέχνη
22-med – Μάρτιος 2026 
• Στην Αίγυπτο, η δημιουργία ενός εθνικού Συμβουλίου και μια στρατηγική 2025-2030 θέλουν να δομήσουν έναν τομέα που ήδη ζυγίζει δισεκατομμύρια και απασχολεί περισσότερους από δύο εκατομμύρια ανθρώπους. 
• Επιταχυντές, μάρκες και νέοι επιχειρηματίες ανατρέπουν ένα μοντέλο επικεντρωμένο στην άμεση πώληση, με στόχο να τριπλασιάσουν τις εξαγωγές μέχρι το 2030. 
#αίγυπτος #τέχνη #κληρονομιά #οικονομία #εξαγωγή #εργασία #επιχειρηματικότητα #βιομηχανία #τουρισμός #κουλτούρα #καινοτομία

Από τον βορρά προς τον νότο, η Αίγυπτος είναι γεμάτη από παραδοσιακάή τέχνη, που διακρίνεται ανάλογα με το περιβάλλον και τους διαθέσιμους πόρους. Σχεδόν κάθε κυβερνείο (διοικητική περιοχή) διαθέτει δεκάδες προϊόντα που αποτελούν κλειδί της πολιτιστικής της κληρονομιάς και της ταυτότητάς της.

Σύμφωνα με το Κέντρο Πληροφόρησης και Βοήθειας στη Λήψη Αποφάσεων του Συμβουλίου Υπουργών, αυτός ο τομέας απασχολούσε στην Αίγυπτο περισσότερους από δύο εκατομμύρια ανθρώπους στις αρχές του 2024, καθιστώντας τον έναν σημαντικό τομέα ικανό να απορροφήσει μια σημαντική εργατική δύναμη με διάφορους τρόπους. Τα δεδομένα του Επιμελητηρίου Βιομηχανιών Τέχνης δείχνουν ότι οι εξαγωγές αιγυπτιακής τέχνης εκτιμώνται αυτή τη στιγμή σε περίπου 250 εκατομμύρια δολάρια (210 εκατομμύρια ευρώ).

Αυτός ο τομέας της δημιουργικής οικονομίας έχει προκαλέσει σημαντικό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια και θεωρείται ως ένας από τους πιο σημαντικούς και ικανός να αυξήσει το εθνικό εισόδημα της χώρας. Τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούσαν την αξία της παγκόσμιας δημιουργικής οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της τέχνης, σε περίπου 985 δισεκατομμύρια δολάρια (σχεδόν 906 δισεκατομμύρια ευρώ) το 2023.

Τα τελευταία χρόνια, η Αίγυπτος έχει εφαρμόσει πολλές πρωτοβουλίες για την αναζωογόνηση αυτού του τομέα: «Hérafi» που προορίζεται να υποστηρίξει τους μικρούς τεχνίτες και κατασκευαστές προϊόντων πολιτιστικής κληρονομιάς, «Ayadi Masr», η πρωτοβουλία του Οργανισμού Ανάπτυξης Μικρών, Μικρών και Μεσαίων Επιχειρήσεων για την αναβίωση της παραδοσιακής τέχνης, η προεδρική πρωτοβουλία «Tetlaf Fi Harir» (Τυλιγμένο σε μετάξι), «Ibdaa Men Masr» (Δημιουργικότητα από την Αίγυπτο), «Sanay'iya Masr» (Τεχνίτες της Αίγυπτου), «Δημιουργική Αίγυπτος» ή «Al-Nidaa» (Η Κλήση) πρόγραμμα ολοκληρωμένης ανάπτυξης για την αναγέννηση της παραδοσιακής τέχνης.

22,5 δισεκατομμύρια αιγυπτιακές λίρες το χρόνο

Η αγορά της τέχνης στην Αίγυπτο αντιπροσωπεύει περίπου 22,5 δισεκατομμύρια αιγυπτιακές λίρες (περίπου 400 εκατομμύρια ευρώ) το χρόνο, εκ των οποίων η μεγάλη πλειοψηφία (έως 85%) καταναλώνεται τοπικά.

Μια από τις ιδιαιτερότητές της έγκειται στις παραδοσιακές τεχνικές, οι οποίες αποτελούν ουσιαστικό μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας. Η διατήρησή τους είναι προτεραιότητα, καθώς αντικατοπτρίζουν την ταυτότητα των περιοχών όπου ασκούνται. Εκτός από την κληρονομιά τους, αυτές οι τεχνικές συνδέονται στενά με τον τουρισμό, τον πολιτισμό και το περιβάλλον, καθώς πολλές από αυτές είναι βιώσιμες και εξαρτώνται από τις τοπικές πρώτες ύλες. Ωστόσο, ορισμένες τέχνες όπως η κεραμική, η υφαντική, τα χειροποίητα χαλιά και τα αντικείμενα από χαλκό αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω ελλείψεων πρώτων υλών και της υψηλής τιμής τους. Οι τεχνίτες που διατηρούν αυτή την τέχνη επιδεικνύουν μεγάλη επιμονή απέναντι στις πολλές αλλαγές των τιμών των πρώτων υλών που τελικά οδηγούν σε αύξηση της τιμής του προϊόντος.

Δημιουργία ενός μοναδικού οργανισμού

Σύμφωνα με τον Mahmoud Ghazouli, τεχνίτη και ιδιοκτήτη καταστήματος, η παραδοσιακή τέχνη κατέχει προεξάρχουσα θέση στην αιγυπτιακή κοινωνία. Ορισμένα επαγγέλματα που χρονολογούνται από την αρχαία Αίγυπτο συνεχίζουν να υπάρχουν και ασκούνται σχεδόν με τον ίδιο τρόπο, όπως η κεραμική και η υφαντική. Ένας μεγάλος αριθμός τομέων έχει τεχνίτες εξαιρετικού ταλέντου, αλλά η κύρια πρόκληση τους παραμένει η εμπορία. «Παρά την αξία και την ποιότητα των προϊόντων τους, οι περισσότεροι τεχνίτες στηρίζονται σε παραδοσιακές μεθόδους πώλησης, μάρκετινγκ και άμεσης αγοράς. Συνήθως δεν έχουν καμία σχέση με τις διαδικτυακές πωλήσεις ή το άνοιγμα νέων αγορών, ενώ τα προϊόντα τους θα μπορούσαν να είναι ανταγωνιστικά. Τα μικρά εργαστήρια που βρίσκονται σε τουριστικές περιοχές θα μπορούσαν να γνωρίσουν μεγάλη επιτυχία αν τα προϊόντα τους εκτίθεντο σε μεγαλύτερη κλίμακα», σημειώνει.

Διαφορετικές οπτικές

«Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις, υπάρχουν διαφορετικές οπτικές, κατευθύνσεις και στόχοι που επηρεάζουν σοβαρά αυτόν τον τομέα. Είναι καιρός να δημιουργηθεί ένας μοναδικός οργανισμός, αφιερωμένος σε αυτόν τον τομέα και με σαφή και ακριβή σχέδια και στρατηγικές για την ανάπτυξη και την άνθηση αυτού του τομέα» προσθέτει ο Mahmoud Ghazouli.

Ο Πρωθυπουργός της Αιγύπτου, Mostafa Madbouly, ανακοίνωσε, τον Οκτώβριο του 2025, τη δημιουργία του Εθνικού Συμβουλίου Τέχνης. Αυτή η απόφαση συμπίπτει με την έναρξη της Εθνικής Στρατηγικής Τέχνης 2025-2030, η οποία στοχεύει να τοποθετήσει την Αίγυπτο ως παγκόσμιο κόμβο παραγωγής και εξαγωγής τέχνης. Αυτός ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί αναπτύσσοντας ανταγωνιστικές, βιώσιμες και καινοτόμες αλυσίδες αξίας, δημιουργώντας ένα ισχυρό και δομημένο υποστηρικτικό περιβάλλον που διασφαλίζει αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας.

Η στρατηγική στοχεύει επίσης να αυξήσει τις εξαγωγές τέχνης στα 600 εκατομμύρια δολάρια (504 εκατομμύρια ευρώ) μέχρι το 2030, να δημιουργήσει 120.000 νέες θέσεις εργασίας ενώ διασφαλίζει τη βιωσιμότητα των υπαρχουσών θέσεων εργασίας, να αυξήσει κατά 10% ετησίως τον αριθμό των έργων που ξεκινούν από κυβερνητικές ενώσεις στον τομέα και να αναπτύξει 15 φυσικά κέντρα τέχνης.

Ο Hisham El-Gazzar, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Επιμελητηρίου Βιομηχανιών Τέχνης και σύμβουλος για την Εθνική Στρατηγική Τέχνης, διευκρίνισε σε πρόσφατες δηλώσεις του ότι «ο τομέας της τέχνης είναι ένας από τους πιο εύκολους στη διαχείριση και τους πιο κερδοφόρους στην Αίγυπτο. Δεν απαιτεί σημαντικές δαπάνες, καθώς ένα μεγάλο μέρος των τεχνιτών εργάζονται από το σπίτι ή σε υπάρχουσες μικρές εργαστήρια. Οι προοπτικές του είναι πολύ υποσχόμενες αν αξιοποιηθούν σωστά, και αυτό ακριβώς συμβαίνει αυτή τη στιγμή. Η δημιουργία του Εθνικού Συμβουλίου Τέχνης θα κάνει πραγματική διαφορά, καθώς θα επιτρέψει την ενοποίηση των προσπαθειών και τη συγκέντρωση όλων των ενδιαφερομένων γύρω από μια κοινή οπτική.»

Πολύ υποσχόμενες προοπτικές

Ο El-Gazzar συνέχισε: «Η στρατηγική περιλαμβάνει 32 σχέδια δράσης που στοχεύουν στην αναζωογόνηση του τομέα της τέχνης. Έχει συσταθεί επιτροπή για να διαχειριστεί το συμβούλιο και να εφαρμόσει τη στρατηγική χωρίς καθυστέρηση. Πολλοί στόχοι προβλέπονται για την επόμενη περίοδο, συμπεριλαμβανομένης μιας ισχυρής παρουσίας σε διεθνείς εκθέσεις. Αυτό θα ενισχύσει τη ζήτηση για αιγυπτιακά προϊόντα, θα προάγει την απασχόληση των τεχνιτών και θα εξασφαλίσει καλή απόδοση επένδυσης. Αυτό θα ενθαρρύνει μια νέα γενιά να μάθει και να διατηρήσει αυτές τις δεξιότητες. Αναμένονται σημαντικές εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα σύντομα, δεδομένης της σταθερής δέσμευσης της κυβέρνησης υπέρ της ανάπτυξής του».

Η αγορά της τέχνης στην Αίγυπτο γνωρίζει τα τελευταία χρόνια ισχυρή ανάπτυξη, υποστηριζόμενη από την ανάπτυξη επιχειρήσεων που σχετίζονται με την κληρονομιά και την εμφάνιση νέων επιχειρηματικών εννοιών που είναι ακόμα πρόσφατες σε αυτόν τον τομέα. Παραδοσιακά βασισμένο σε άμεση σχέση με τον τεχνίτη, αυτό το μοντέλο εξελίσσεται σήμερα, μετασχηματίζοντας τόσο την οργάνωση όσο και τη φύση της αγοράς. Πρόσφατα, το κράτος έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για αυτό το ζήτημα όπως και για τους επιταχυντές επιχειρήσεων. Αλλά είναι ουσιώδες να επικεντρωθούμε πρώτα στην ανάπτυξη των προϊόντων κάθε περιοχής της Αιγύπτου ξεχωριστά, καθώς κάθε κυβερνείο έχει τα δικά του χαρακτηριστικά και μοναδικά στοιχεία.