Konflikti, i lindur në rajonin e Zvërnec dhe Narta rreth një projekti të madh turistik, u shndërrua brenda pak ditësh në një nga çështjet publike më të ndjeshme në Shqipëri. Që atëherë, ka pasur protesta të përditshme, përleshje me forcat e sigurisë, ndjekje penale, pezullime institucionale dhe verifikime të kryera nga Prokuroria e Posaçme kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar (SPAK).
Indeksi IA: Biblioteka e dijeve mesdhetare
Flamingot rozë, simbol i protestës në Zvërnec
22-med – qershor 2026
• Një projekt turistik prej 4 miliardë eurosh shkakton një mobilizim qytetar të paprecedentë rreth lagunës së Nartës.
• Flamingot rozë bëhen simbol i një debati kombëtar mbi zhvillimin, mjedisin dhe menaxhimin e hapësirave publike në Shqipëri.
#shqipëri #turizëm #mjedis #lagunë #flamingorozë #mobilizimqytetar #biodiversitet #bregdet #investim #territor
Ajo që kishte filluar si një debat lokal mbi territorin dhe qasjen në bregdet është kthyer në atë që shumë tani e quajnë "Revolucioni i flamingove rozë". Një lëvizje qytetare e madhe që fokusohet në zhvillimin ekonomik, pronësinë publike dhe marrëdhëniet midis shtetit dhe investimeve strategjike.
Në qendër të polemikës është një projekt i një kompleksi turistik luksoz, i parashikuar në zonën e Pishë-Poro, midis Zvërnec dhe lagunës së Nartës, 150 km në jugperëndim të Tiranës. Vlerësuar në rreth 4 miliardë euro, ai mbështetet nga investitorë të lidhur me Ivanka Trump dhe bashkëshortin e saj Jared Kushner. Ai parashikon krijimin e hoteleve, vilave dhe infrastrukturave turistike të nivelit të lartë të destinuara për një klientelë ndërkombëtare. Autoritetet shqiptare e paraqesin atë si një investim strategjik që mund të krijojë vende pune dhe të forcojë atraktivitetin turistik të vendit. Kundërshtarët, përkundrazi, denoncojnë një privatizim progresiv të bregdetit dhe shqetësohen për pasojat mbi një nga hapësirat natyrore më të ndjeshme të Shqipërisë. Lagunës së Nartës i përket peizazhi i mbrojtur Vjosa-Narta dhe përbën një zonë të rëndësishme të lagësht të Adriatikut. Ajo strehon disa qindra specie kafshësh dhe bimësh, përfshirë një koloni prej rreth 3,000 flamingosh rozë, të cilët janë bërë simbol i mobilizimit. Tensionet në zonë filluan të intensifikohen në fund të muajit maj, kur banorët dhe aktivistët mjedisorë raportuan instalimin e gardheve dhe kufizimin e qasjes në disa pjesë të bregdetit.
Përleshjet që ndryshuan gjithçka
Reagimi i parë ishte lokal, i përqendruar në një kërkesë për transparencë: kush po ndërton, mbi çfarë baze juridike dhe cili është statusi i tokave të përfshira? Shumë protestues e panë këtë ndërhyrje si një shenjë të privatizimit të hapësirave publike në një nga zonat ekologjike më të ndjeshme të vendit. Kthesa ndodhi më 30 maj, kur situata u përkeqësua në përleshje fizike midis protestuesve dhe agjentëve të sigurisë private, pranë kantierit të projektit.
Imazhet e incidentit, që tregojnë qytetarët të shtyrë dhe të mbajtur me forcë, u shpërndanë gjerësisht në rrjetet sociale dhe shkaktuan një reagim të menjëhershëm publik. Protestuesit denoncuan përdorimin e tepruar të forcës dhe mungesën e kontrollit institucional, ndërsa përfaqësuesit e projektit pohuan se bëhej fjalë për një pronë private legale dhe një hyrje të paautorizuar.
Pezullimi i drejtorit të policisë
Pas këtyre ngjarjeve, policia e shtetit nisi ndjekje penale kundër pesëmbëdhjetë protestuesve dhe dy punonjësve të sigurisë private. Paralelisht, u hapën hetime mbi menaxhimin e situatës në terren. Ato më pas çuan në pezullimin e drejtorit të policisë së Vlorës, pas raportimeve të pasakta dhe dyshimeve për mungesë koordinimi në zinxhirin e komandës.
Ngjarja u interpretua si një moment i rrallë ku kontrolli institucional mbi terrenin u vu seriozisht në pikëpyetje. Më 31 maj, protesta u zhvendos në Tiranë, ku qytetarët dhe aktivistët kërkuan një hetim të plotë mbi incidentin dhe ndalimin e punimeve derisa situata të sqarohej plotësisht. Në ditët që pasuan, policia e shtetit njoftoi tërheqjen e licencave të dy kompanive private të sigurisë që operonin në zonë, duke theksuar shkelje në ushtrimin e aktivitetit të tyre.
« Revolucioni i flamingove rozë »
Që nga fillimi i qershorit, zemërimi ka përfshirë qytete të tjera, me protesta të përditshme dhe pjesëmarrje në rritje. Për Vitjon Nina, kryeredaktor i Albanian Post, lëvizja tejkalon shumë çështjen e Zvërnecit. « Protestat e ditëve të fundit, të njohura si “Revolucioni i flamingove rozë”, përbëjnë një dëshmi të qartë të një shoqërie — dhe veçanërisht të gjeneratës Z — që duket plotësisht e lodhur nga klasa politike e tridhjetë e pesë viteve të fundit. » Sipas tij, një nga veçoritë e mobilizimit është mbajtja larg e partive të opozitës. « Pavarësisht përpjekjeve për përvetësim politik, ato nuk janë lejuar të ngjiten në skenë, as të drejtojnë protestën, e aq më pak të përfitojnë politikisht prej saj. » Një pozicionim që do të shpjegonte, sipas tij, zgjerimin progresiv të lëvizjes.
Shpërndarja e imazheve në rrjetet sociale gjithashtu ka kontribuar në dhënien e një dukshmërie kombëtare dhe ndërkombëtare një proteste që synon të jetë para së gjithash paqësore.
Sazani dhe dimensioni ndërkombëtar i projektit
Prania e Ivanka Trump në dosje i ka dhënë një dimension ndërkombëtar debatit. Ajo dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner janë të lidhur me projektin turistik të ishullit të Sazanit, i cili përmendet rregullisht paralelisht me atë të Zvërnecit.
Kjo afërsi ushqen shqetësimet e kundërshtarëve lidhur me përmasat e transformimeve të parashikuara në bregdetin shqiptar. Rinia e mobilizuar ka përdorur një formulë të përdorur nga Ivanka Trump në një intervistë të fundit në podcast — « zbathur drejt eksplorimit të Sazanit » — e cila është bërë një nga sloganet e protestave.
Zëri i aktivistëve
Për Edison Lika, aktivist dhe figurë e rëndësishme e lëvizjes, shqetësimet shkojnë përtej vetëm kantierit turistik. « Nuk e dimë se çfarë do të ndërtohet në të vërtetë, kujt i është dhënë projekti dhe kush fshihet pas tij. » Ai denoncon mungesën e transparencës rreth projektit, por gjithashtu një përvetësim progresiv të hapësirave të përbashkëta dhe rreziqet për mjedisin. « Shqipëria zotëron pasuri natyrore që përbëjnë monumente jo vetëm për ne, por edhe për Evropën. Turizmi duhet të zhvillohet mbi bazën e një modeli të qëndrueshëm, të integruar me natyrën dhe jo në dëm të saj. »
Edison Lika vlerëson se mobilizimi ka marrë vërtet hov pas përplasjeve të 30 majit. « Për herë të parë pas tridhjetë e gjashtë vitesh, pamë një situatë ku policia e shtetit dukej se kishte humbur kontrollin mbi dy prerogativat e saj kryesore: monopolin e përdorimit të forcës dhe kontrollin e territorit. »
Qeveria, SPAK dhe hetimet në vazhdim
Përballë kritikave, Kryeministri Edi Rama vazhdon të mbrojë një investim që ai e cilëson si strategjik. Promotorët e projektit pohojnë nga ana e tyre se tokat e përfshira janë prona private të regjistruara dhe se zhvillimi i parashikuar do të mundësojë krijimin e vendeve të punës si dhe ngritjen e nivelit të turizmit shqiptar.
Ndërkohë, Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka hapur verifikime paralele, duke i dhënë çështjes një dimension institucional shtesë. Mobilizimi nuk po dobësohet. Tubimet vazhdojnë në disa qytete të vendit. Ajo që kishte filluar si një kundërshtim lokal rreth një projekti turistik është shndërruar gradualisht në një debat kombëtar mbi zhvillimin ekonomik, mbrojtjen e mjedisit dhe menaxhimin e hapësirave publike.
Vitjon Nina, redaktori i Albanian Post vëren se « bulevardi dhe rrugët, për herë të parë pas shumë vitesh, duket se sot i përkasin vetëm qytetarëve ».
Foto e Kryesore: © Vitjon Nina