Liqeni më i madh i Ballkanit angazhon rikuperimin e tij ekologjik.

Pas pas pas dekadash të ndërhyrjeve të pakontrolluara, ndotjes dhe menaxhimit të pasigurt, liqeni i Shkodrës — liqeni më i madh i Ballkanit, i vendosur në veri të Shqipërisë, në kufi me Malin e Zi — fillon një kthim në ekuilibër. Auditimet publike, studimet shkencore të përbashkëta dhe bashkëpunimi ndërkufitar hapin rrugën për një menaxhim më të qëndrueshëm. E gjithë kjo forcohet në 2025 me ardhjen e një makine të dedikuar për pastrimin e vegjetacionit akual.

Indeksi IA: Biblioteka e njohurive mesdhetare
Liqeni më i madh i Ballkanit angazhon rikthimin e tij ekologjik
22-med – dhjetor 2025
• Liqeni i Shkodrës fillon një kthim në ekuilibër pas dekadash ndotjeje dhe menaxhimi të pamjaftueshëm.
• Shkenca, bashkëpunimi ndërkufitar dhe veprimet lokale hapin rrugën për një restaurim të qëndrueshëm.
#shqipëri #mjedisi #uji #biodiversiteti #ballkani #turizmi #trashëgimia

Liqeni i Shkodrës, basin më të gjerë liqenor të gadishullit ballkanik, ka kaluar disa dekada nën presione mjedisore, ndërhyrje të pakontrolluara dhe neglizhenca institucionale. Kjo ka vënë në rrezik ekosistemet, komunitetet dhe trashëgiminë natyrore dhe kulturore të gjithë rajonit.

Një alarm institucional që mbeti për një kohë të gjatë pa përgjigje

Në 2018, Këshilli i Lartë i Llogarive të Shqipërisë (KLSH) bëri një vlerësim të ashpër mbi gjendjen e liqenit të Shkodrës dhe zonave përreth. Auditimi i tij zbuloi se shumica e pasurive natyrore lokale — liqeni, lumi Buna dhe bregdetet e tyre — ishin gjerësisht të papërfshira në prioritetet publike. Ndërhyrjet e paautorizuara, sidomos ndërtimet turistike si shtëpitë e mysafirëve, ishin realizuar pa asnjë vlerësim mjedisor, duke dobësuar habitatet dhe trashëgiminë kulturore.

Aktivitetet turistike, shpesh të realizuara pa licencë apo autorizim mjedisor, dëshmonin gjithashtu për bashkëpunimin e dobët mes autoriteteve lokale dhe institucioneve fiskale, duke kufizuar ndikimin e dobishëm të turizmit për banorët.

Një tjetër çështje e rëndësishme ishte peshkimi ilegal. Licencat jepeshin shpesh pa studim paraprak apo marrjen parasysh të statusit të mbrojtur të liqenit, i regjistruar në listën Ramsar. Kjo menaxhim i dobët ka kontribuar në reduktimin e popullsive të peshqve dhe, për pasojë, ka ndikuar në zogjtë akual që kalojnë dimrin.

Ballë për ballë këtyre devijimeve, KLSH rekomandoi përmirësime legjislative, një koordinim të forcuar dhe mekanizma menaxhimi të aftë për të ruajtur këtë trashëgimi natyrore.

Shkenca në ndihmë

Për të përballuar këto shqetësime, ekspertë shqiptarë dhe malazezë kanë kryer një studim dyvjeçar (2021–2023) mbi ndotjen kimike të liqenit.
Katërmbëdhjetë stacione monitorimi — katër në Shqipëri, dhjetë në Malin e Zi — analizuan ujin e liqenit, duke zbuluar nivele shqetësuese të metalet e rënda dhe pesticideve në disa zona të basin.

Këto rezultate konfirmuan urgjencën e një monitorimi të rregullt të cilësisë së ujit dhe nevojën për të forcuar bashkëpunimin ndërkufitar.

Një mjet për të rikthyer ekuilibrin

Një përgjigje e parë operative erdhi më 3 maj 2025: një makinë e specializuar në pastrimin e vegjetacionit akual, e aftë të rikthejë qarkullimin e ujit dhe ekuilibrin natyror të liqenit.

Akuzimi u bë i mundur falë një projekti ndërkombëtar të fituar nga Administrata e Zonave të Mbrojtura (ADZM) në partneritet me Bashkinë e Shkodrës.
Kryetari Benet Beci dhe drejtori i ADZM, Agim Dardha, e përshëndetën këtë avancim të madh për mirëmbajtjen e qëndrueshme të liqenit. Kjo ardhje është pjesë e një përpjekjeje institucionale më të gjerë që përfshin operacione pastrimi, luftën kundër praktikave ilegale dhe mbrojtjen e kësaj pasurie natyrore.

Funksionet kryesore të makinës janë të përcaktuara qartë. Ajo lejon së pari pastrimin e vegjetacionit akual për të rikthyer qarkullimin natyror të ujit, duke lehtësuar gjithashtu navigimin dhe peshkimin e ligjshëm përmes hapjes së rrugëve të sigurta. Për më tepër, ajo ndihmon në reduktimin e ndotjes dhe mbetjeve organike për të ruajtur më mirë biodiversitetin. Dhe krijon një ambient më të favorshëm për aktivitetet lokale dhe turizmin e qëndrueshëm.

« Kjo është fryti i një bashkëpunimi shumë të mirë me Agjencinë e Zonave të Mbrojtura. Ndërhyrje të tilla mund të duken të vonuara, por është koha e duhur për të avancuar drejt standardeve më të larta », tha kryetari Beci.
Dardha theksoi se makina është më shumë se një mjet pastrimi: ajo ofron liqenit « mundësinë për të rikuperuar ekuilibrin e tij ekologjik » duke mbrojtur peshqit, zogjtë akual dhe habitatet e kërcënuara.

Një hap drejt njohjes ndërkombëtare

Kjo ndërhyrje konkrete, e kombinuar me studimet shkencore dhe koordinimin institucional, forcon kandidaturën e liqenit të Shkodrës në UNESCO.
Më 29 korrik 2025, Drejtoria Rajonale e Trashëgimisë së Shkodrës njoftoi rishikimin e dosjes së nominimit, të kryer në bashkëpunim me Malin e Zi. Qëllimi është të garantohen ndikime pozitive për komunitetet lokale. Por gjithashtu të krijohen mundësi të reja për zhvillim të qëndrueshëm, në përputhje me Programin UNESCO « Njeri dhe Biosferë ».

Nëse njohja jepet, liqeni do të përfitojë nga një menaxhim me standardet më të larta, një bashkëpunim ndërkufitar të forcuar dhe perspektiva të rritura për turizmin dhe ekonominë lokale.

Sot, i konsideruar si një nga qendrat turistike kryesore të rajonit, liqeni i Shkodrës tregon se sfidat historike mund të shndërrohen në mundësi konkrete për natyrën dhe banorët.